Słownik pojęć
Księgowość ma swój język. Tłumaczymy go na zwykły – krótko i bez paragrafów.
Od A do Z
34 najczęściej spotykanych pojęć. Wpisz szukane słowo lub wybierz literę.
A
- Amortyzacja
- Rozłożenie wartości środka trwałego na koszty w kolejnych latach według stawek z ustawy.
- Amortyzacja jednorazowa (de minimis)
- Możliwość jednorazowego zaliczenia w koszty wartości środków trwałych do ustawowego limitu – m.in. dla małych i nowych firm.
B
- Biała lista podatników VAT
- Wykaz podatników VAT z numerami rachunków bankowych. Zapłata na rachunek spoza listy może wykluczyć wydatek z kosztów.
C
- CEIDG
- Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej – rejestr jednoosobowych firm. Wpis jest bezpłatny.
- CIT
- Podatek dochodowy od osób prawnych, m.in. spółek z o.o.
- CRBR
- Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych – spółki zgłaszają w nim osoby, które faktycznie je kontrolują.
E
- Estoński CIT
- Ryczałt od dochodów spółek – podatek płaci się dopiero przy wypłacie zysku, przy spełnieniu ustawowych warunków.
F
- Faktura ustrukturyzowana
- Faktura w formacie XML wystawiona w KSeF i oznaczona numerem KSeF.
I
- IP Box
- Preferencyjna stawka 5% od dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, np. autorskiego prawa do programu.
J
- JPK_V7
- Jednolity Plik Kontrolny łączący ewidencję VAT z deklaracją – wysyłany co miesiąc (V7M) lub co kwartał (V7K).
K
- KPiR
- Podatkowa Księga Przychodów i Rozchodów – podstawowa ewidencja przy skali podatkowej i podatku liniowym.
- KRS
- Krajowy Rejestr Sądowy – rejestr m.in. spółek z o.o.
- KSeF
- Krajowy System e‑Faktur – rządowa platforma do wystawiania i odbierania faktur. Obowiązkowa od 2026 r.
- Kwota wolna od podatku
- Część dochodu bez podatku – na skali podatkowej 30 000 zł rocznie.
M
- Mały ZUS Plus
- Ulga, przy której składki społeczne zależą od dochodu z poprzedniego roku.
- Mechanizm podzielonej płatności (MPP)
- Zapłata faktury w dwóch częściach: netto na rachunek główny, VAT na rachunek VAT. Obowiązkowy m.in. przy usługach budowlanych powyżej 15 000 zł brutto.
- Metoda kasowa
- Rozliczanie VAT dopiero po otrzymaniu zapłaty od klienta – dla małych podatników.
O
- OSS
- One Stop Shop – procedura rozliczania VAT od sprzedaży na odległość do konsumentów w innych krajach UE w jednej deklaracji.
P
- PIT‑11
- Roczna informacja o dochodach pracownika lub zleceniobiorcy, wystawiana przez płatnika.
- PIT‑4R
- Roczna deklaracja płatnika o zaliczkach na podatek pobranych od wynagrodzeń.
- PPK
- Pracownicze Plany Kapitałowe – dobrowolny program oszczędzania na emeryturę z wpłatami pracodawcy i pracownika.
- Preferencyjny ZUS
- Niższe składki społeczne przez 24 miesiące po zakończeniu ulgi na start.
- Proporcja VAT
- Sposób odliczania VAT od zakupów, gdy firma wykonuje czynności opodatkowane i zwolnione jednocześnie.
R
- Ryczałt ewidencjonowany
- Podatek od przychodu bez odliczania kosztów, ze stawką zależną od rodzaju działalności.
S
- Składka zdrowotna
- Składka na ubezpieczenie zdrowotne – jej wysokość zależy od formy opodatkowania.
- Środek trwały
- Składnik majątku o wartości powyżej 10 000 zł, używany w firmie dłużej niż rok – rozliczany przez amortyzację.
U
- Ulga na start
- Zwolnienie ze składek społecznych przez pierwsze 6 pełnych miesięcy działalności.
- Ulga na złe długi
- Możliwość odzyskania VAT od faktury, której klient nie zapłacił w terminie.
V
- VAT RR
- Faktura wystawiana przez nabywcę produktów rolnych od rolnika ryczałtowego – z nią wiąże się zryczałtowany zwrot podatku.
- VAT‑marża
- Szczególna procedura VAT, w której podatek liczy się od marży, np. przy sprzedaży towarów używanych czy usługach turystycznych.
- VAT‑UE
- Informacja podsumowująca o transakcjach wewnątrzunijnych, składana razem z rozliczeniem VAT.
W
- WDT
- Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów – sprzedaż towarów firmie z innego kraju UE, zwykle ze stawką 0%.
- WNT
- Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów – zakup towarów od firmy z innego kraju UE, rozliczany przez nabywcę.
Z
- Zwolnienie podmiotowe z VAT
- Możliwość niepłacenia VAT przy sprzedaży do 240 000 zł rocznie (od 2026 r.), z wyjątkami dla niektórych branż.
Nie znaleźliśmy tego pojęcia. Zapytaj nas – chętnie wyjaśnimy.